news menu leftnews menu right
Oferta edukacyjno - kulturalna w bibliotece w Płazie

Biblioteka w Płazie zaprasza wszystkich czytelników do skorzystania z bogatej oferty zajęć dla dzieci, młodzieży i dorosłych, które będą się odbywały cyklicznie, tak by każdy przychodzący znalazł coś odpowiedniego dla siebie.

Więcej...
Strona główna Informacje Swoje chwalcie, poznawajcie! "Wejdź na szlak" płaziańskich zabytków.
Swoje chwalcie, poznawajcie! "Wejdź na szlak" płaziańskich zabytków.

Miejska Biblioteka Publiczna w Chrzanowie Filia w Płazie stara się promować Ziemię Chrzanowską zarówno realizując własne zadania czy też wspierając dobre pomysły i ciekawe działania. Tak było również w ostatni weekend, 25-26 maja, gdy z ogromną przyjemnością włączyliśmy się w akcję promującą płaziańskie zabytki, m.in. zabytkowy, XVI-wieczny kościołek p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego. Co prawda kościółek ten nie znalazł się na tegorocznej liście zabytków, zwiedzanych w ramach projektu "Wejdź na szlak" - XV Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, ale dzięki inicjatywie Dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Chrzanowie Pani Lucynie Kumali i ze wsparciem ks. Proboszcza Stanisława Makowskiego, udostępniono do zwiedzenia tę płaziańską perełkę architektury.

Jak się okazało, w ciągu dwóch wspomnianych dni, bardzo dużym zainteresowaniem cieszyła się historia budowy kościoła, w zachwyt wprawiały odrestaurowane elementy kościoła oraz jego wyposażenia: portal wczesnorenesansowy z początku XVI wieku, polichromia dekoracyjna z XVI w, której częścią jest łuk tęczy przedstawiający Credo Apostolorum, ołtarz główny, obrazy z ołtarzy bocznych. W sumie obiekt obejrzało ok. 1900 osób, zarówno mieszkańcy sołectwa, jak i goście z bliższych i dalszych okolic.

Bardzo serdecznie dziękujemy wszystkim, którzy włączyli się w promowanie naszej miejscowości, podejmując pracę przewodników po zabytkowym kościele: Annie Niedzielczyk, Elżbiecie Bolek, Dawidowi Borodawko, Jackowi Kowalskiemu, Kazimierze Skowrońskiej, Janowi Burda.

I jeszcze kilka słów o historii kościółka i związanej z nim legendzie...
Dawno, dawno temu, w malowniczo położonej miejscowości Płaza, postanowiono wybudować kościół. Wówczas Parafia obejmowała trzy miejscowości: Płazę, Bolęcin i Piłę Kościelecką, dlatego też miejsce pod budowę wytyczono na granicy Płazy i Bolęcina (Kamień w Bolęcinie). W nocy, po przywiezieniu materiału na budowę, "coś", jakieś nieokreślone siły materiał budowlany "przeniosły" na pobliskie wzniesienie. Sytuacja powtórzyła się i dlatego podjęto decyzję wybudowania kościoła właśnie w tym miejscu, w którym znajduje się obecnie.


Powstanie i architektura kościoła.

Parafia w Płazie powstała w XIV wieku. Istniał już wtedy kościół drewniany p.w. Świętego Krzyża, typu późnogotyckiego - małopolskiego, o którym wspomina kronikarz Jan Długosz. Istniejący obecnie murowany kościół stanął w XVI wieku staraniem dwóch plebanów: Antoniego, który prace rozpoczął i Tomasza Mateusza Żydka zwanego Płazą, który budowę zakończył w 1576 roku, sprawiając też wyposażenie. Informuje o tym pisana renesansową antykwą kamienna tablica fundacyjna, wmurowana w północną ścianę korpusu kościoła. Finansowego wsparcia udzielili współwłaściciele dóbr w Płazie: Stanisław Płaski, Jan Radecki i Baltazar Charmęski. Ksiądz Tomasz Żydek, był postacią znaczącą w środowisku małopolskiego duchowieństwa, nie tylko jako kanonik kolegiaty w Wiślicy i krakowskiego kościoła św. Szczepana oraz pleban w Modlnicy pod Krakowem, lecz także jako człowiek wysokiej kultury, związany z krakowskimi humanistami, w szczególności zaś z Marcinem Kromerem, biskupem warmińskim. Konsekracja kościoła odbyła się w 1605 roku. W ciągu wieków architektura i wystrój kościoła wielokrotnie ulegały przekształceniom i uzupełnieniom.


Kościół jest orientowany. Prezbiterium kwadratowe. Szersza nawa na rzucie poprzecznego prostokąta: jej oś przesunięta nieco z osi prezbiterium ku południowi na skutek włączenia przylegającej od południa kaplicy, wzmiankowanej w aktach wizytacji biskupich 1602 - 1783. Prezbiterium sklepione jest kolebkowo, w nawie pułapu przy prezbiterium od północy zakrystia z drewnianym pawlaczem i nowszym przedsionkiem. Wejście od strony północnej Do przedsionka zakrystii prowadzą drzwi drewniane, a z przedsionka do zakrystii - drzwi drewniane obite blachą z kratą z żelaznych listew wykonane w 1854r.


W prezbiterium kościoła znajduje się polichromia dekoracyjna z XVI w., której częścią jest łuk tęczy przedstawiający Credo Apostolorum. Dominującym motywem polichromii jest wić roślinna rozbudowana wokół centralnie umieszczonej rozety. W wić wpleciono owoce dojrzałych wiśni, które w czasach renesansu symbolizowały "słodki" charakter Bożego Dzieła oraz kiście winogron symbolizujące Rajski Ogród. W kościele znajdują się trzy ołtarze zabytkowe: główny i dwa boczne.



Ołtarz główny
, wczesnobarokowy z rokokowymi uzupełnieniami wykonany w roku 1822 z miękkiego drzewa. Z tyłu na desce ołtarza znajduje się napis: AD 1822 DIE 24 AUGUSTI. W ołtarzu umieszczony został obraz przedstawiający Ukrzyżowanego Pana Jezusa wykonany przez Bronisława Abramowicza w 1885r. Ołtarz sławi tajemnicę ukrzyżowanego Pana. W zwieńczeniu wizerunek Boga Ojca. Z obu stron ołtarza umieszczone są drewniane rzeźby przedstawiające św. Apostołów Piotra i Pawła, a powyżej św. Agnieszki i św. Barbary. Tabernakulum drewniane, ozdobne, z wkomponowanym wewnątrz drugim tabernakulum pancernym. Wczesnorenesansowy portal z ok. 1529r., kamienny, prostokątny, zwieńczony belkowaniem i półkolistym tympanonem, ożywiony motywem ząbków i prętów wstęgą oplecionych; na kartuszu krzyż kształtu litery T z dzwoneczkami, atrybut św. Antoniego Pustelnika, patrona proboszcza Antoniego - inicjatora budowy obecnego kościoła. Obok portalu znajduje się tablica epitafijna poświęcona rodzinie Szembeków.


Ołtarz prawoboczny - Matki Bożej Pocieszycielki
- późnobarokowy, powstał po roku 1700. Znajdują się w nim następujące obrazy: Matka Boża z Dzieciątkiem nazwana Matką Bożą Pocieszenia zwana Płańską, barokowa kopia gotyckiego obrazu opartego o czeski typ Madonny Dudlebskiej (nazwany w Polsce piekarskim) wykonany na desce. Postać Matki Bożej zdobi metalowa sukienka. Śmierć Świętego Józefa z roku 1850 malowany przez Wojciecha Eljasza, Matka Boża Różańcowa – rok malowania i autor nieznany, Św. Barbara patronka górników - zamieszczony w zwieńczeniu ołtarza. Obraz Matki Bożej Pocieszenia zdobią dary wotywne składane przez mieszkańców parafii Matce Bożej w podzięce za wysłuchane modlitwy.


Ołtarz lewoboczny - Serca Jezusa
- późnobarokowy, powstał po roku 1700. W nim umieszczono następujące obrazy: Serca Jezusowego, Św. Izydor rolnik z roku 1850, malowany przez Wojciecha Eliasza (św. Izydor jest trzecim patronem kościoła), Św. Antoni Padewski, malowany również przez Wojciecha Eliasza (zamieszczony w zwieńczeniu ołtarza).

Ponadto w kościele znajdują się również:

Stacje Drogi Krzyżowej malowane na płótnie, prawdopodobnie w XVIII wieku. Dwa konfesjonały stałe, wykonane zostały z drzewa dębowego (w miejsce starych zniszczonych) dzięki staraniom ks. Kazimierza Szewczyka (proboszcza w latach 1959-1966).


Tablica fundacyjna
pierwotnie znajdująca się na zewnątrz Kościoła, w wyniku jego przeobrażeń w latach 1851-55 przeniesiona do wnętrza budynku. Tekst zamieszczony na tablicy / tłum. na jęz. polski/ Dla największej sławy boskiej chwały i dla uszanowania św. Krzyża, także dla miłości (rodzicielskiej) ojcowizny Tomasz syn Mateusza Żydka z Płazy (czy raczej: Tomasz z Płazy, syn Mateusza Żydka), kanonik wiślicki, pleban św. Szczepana i w Modlnicy, kościół, wznoszony przez plebana Antoniego, i z powodu zrujnowania z zaniedbania wielkim nakładem środków dokończył. Sprzętami do boskiego kultu potrzebnymi, wyobrażeniami i malunkami przyozdobił. A. D. 1576. Pomocnicy Panowie Stanisław Płaski, Jan Radecki i Baltazar Charmęski dziedzice w Płazie. Niech Imię Pańskie będzie błogosławione na wieki.


Ambona
drewniana, zabytkowa, barokowo – klasycystyczna, zdobiona, z nakryciem. Na szczycie ambony figuraśw. Michała Archanioła trzymającego w ręku wagę. Obecnie ambona poddawana jest renowacji.


Chrzcielnica
marmurowa z nakryciem wykonanym z miedzianej blachy. Została ona sprawiona przez ks. Kazimierza Szewczyka w miejsce starej chrzcielnicy dębowej sprzed roku 1783, mocno zniszczonej.W chwili obecnej chrzcielnica poddana została zabiegom renowacyjnym,


Chór muzyczny
wzniesiono przed rokiem 1748. Przekształcony w XIX w. ma charakter późno barokowy.

Organy sprawione staraniem ks. Wojciecha Krzeptowskiego w roku 1956: wówczas zainstalowano jeden manuał (9 głosów). Organy są w dobrym stanie, gruntowny ich remont przeprowadzono w roku 1979 Na chwilę obecną posiadają 13 głosów (4 pochodzą z Kościoła Mariackiego, zostały dobudowane w 2008 roku).


Wieża kościelna
znajduje się od strony zachodniej kościoła, murowana z kamienia miejscowego, przesunięta z osi prezbiterium i nawy ku północy. Spód wieży sklepiony jest kolebkowo. Na wieży kościelnej znajdują się trzy dzwony z początku XX w.

  1. Św. Jan Chrzciciel - waga 300 kg, na którym znajduje się napis: "Ospałe serca budź, zgnębionym otuchę wlej, upadłym miłosierdzie głoś, a umarłym zmartwychwstanie" oraz płaskorzeźba przedstawiająca św. Jana Chrzciciela z napisem,, Św. Jan Baptysta Par. Płaza RP 1948, odlewnia dzwonów K. Schwabew Białej Kr.".
  2. Św. Barbara – waga 150 kg,napis. "Św. Barbaro chroń naszych górników Par. Płaza 1948".
  3. Poświęcony Matce Bożej – waga 100 kg, dar robotników Zakładów Wapienniczych w Płazie (oryginalny napis "Dar robotników Wapienników w Płazie" Rp. 1926 oraz płaskorzeźba przedstawiająca Matkę Bożą).

Na kościele znajduje się sygnaturka kształtu barokowego obita na zewnątrz blachą ocynkowaną w 1977r., znajduje się w niej dzwon o wadze ok. 20 kg, wykonany w 1850r., dar ks. Zbigniewa Jormana, proboszcza z Myślachowic (1982r.).


Zabytki przyrodnicze
Trzy lipy rosnące przed kościołem, prawdopodobnie liczące 200 - 300 lat, uznane za pomniki przyrody.


Cmentarz
Początkowo miejscem spoczynku zmarłych był teren wokół starego kościoła. Cmentarz parafialny powstał na przełomie XVIII i XIX wieku, w II poł. XX wieku powiększony. W środku starszej części cmentarza znajduje się wysoki, kamienny, neogotycki krzyż ufundowany przez parafian. Wśród nielicznych starszych grobów wyróżnia się nagrobek Erazma Umińskiego (zm. w 1878r.) z żeliwnym, ażurowym krzyżem na kamiennym cokole.


Plebania
Między kościołem starym i nowym stoi murowana, wykonana z cegły plebania, wybudowana w roku 1908 na miejscu starszej, drewnianej pochodzącej z 1777 roku. Staraniem ks. Kazimierza Lissewskiego i ks. Prałata Tadeusza Czarnoty została rozbudowana. Na frontonie plebanii znajduje się zegar skonstruowany przez ks. Kazimierza Lissewskiego, który amatorsko zajmował się budową i naprawą zegarów wieżowych. Zdobył nawet w tej dziedzinie uprawnienia mistrzowskie i kiedy zepsuł się zegar na ratuszowej wieży w Krakowie, tylko ks. Lissewski poradził sobie ze skomplikowaną usterką. On również zamieścił po zegarem sentencję, która czyni ten czasomierz wyjątkowym i jedynym w Polsce: "JEDNA Z TYCH GODZIN BĘDZIE TWĄ OSTATNIĄ".




Historię kościoła na podstawie materiałów, dokumentów udostępnionych przez księdza proboszcza Stanisława Makowskiego opracowały Jolanta Mazgaj i Monika Adamczyk, MBP w Chrzanowie Filia w Płazie. Przedstawiona w tekście legenda przekazywana jest ustnie z pokolenia na pokolenie wśród mieszkańców Płazy. Tu opublikowana została po raz pierwszy przez Jolantę Mazgaj, której podanie przekazała ciocia Maria Głuszek.


 

Słowa w Sieci

Polecamy

Miejska Bibliorwka Publiczna w Chrzanowie



  • Polecamy
  • Polecamy
  • Polecamy
  • Polecamy
  • Polecamy
  • Polecamy
  • Polecamy
  • Polecamy
  • Polecamy



plaza24.eu 2010-2016

1160966